Lappersfortmanifest - 29/4/2003
|
Heel veel mensen spannen zich in, tijdens de uitoefening van hun beroep of in hun vrije tijd, om onze samenleving een duwtje in de rug te geven, de bal aan het rollen te brengen, al klimmend in de bomen... Om van onze wereld een 'place to be' te maken met een zorgeloze levenskwaliteit voor iedereen, hier en overal, nu en in de verre toekomst. Heel wat mensen spannen zich in voor een betere, gezondere, eerlijkere wereld. Alleen of verenigd met anderen! Vaak worden hun inspanningen niet gezien of gehoord. Soms lijkt het vechten tegen de bierkaai van economische en politieke belangen ... Het Groene Gordel Front wijst er op dat inspraak, participatie en betrokkenheid essentieel zijn in een duurzaam overlegpatroon, in elke democratie van de 21ste eeuw. Wij zijn overtuigd dat dierbare en duurzame politieke beslissingen slechts mogelijk zijn als beleidsmensen alle betrokken partners op gelijk niveau rond de tafel brengen en samen naar verantwoorde duurzame beslissingen groeien. Het Groene Gordel Front beseft dat de straatdeskundigheid van Jan met de Pet even broodnodig is als de wetenschappelijke analyses. Het Groene Gordel Front wil dat duurzame ideeën van burgers - die creatief, speels of soms ook hard & ongehoorzaam (als het moet) de omgeving voor zichzelf en anderen willen uitbouwen - mee gehoord en betrokken worden in de uitbouw van een duurzame wereld. Om de kloof met de burgers en het middenveld te dichten reiken wij de politieke wereld & de lokale actoren dit voorstel van een COMMUNICATIERAAD aan. Dit samen verder uitwerken met de betrokken (oa. Mina- en Gecoro-) adviesraden & burgers zou een nuttige investering voor een duurzaam Brugge zijn ! Als Groene Gordel Front willen wij constructief meewerken aan deze oefening in dialogische democratie ! De witte ruimte onderaan het Lappersfort-manifest spreekt boekdelen. Er is werk aan de winkel in Brugge voor meer inspraak, participatie en betrokkenheid !! "I.13 De burger centraal en gezamenlijke verantwoordelijkheid van alle sectoren Wij, steden en gemeenten, verbinden ons ertoe de opdracht van Agenda 21, het op de wereldmilieutop van Rio de Janeiro goedgekeurde basisdocument, uit te voeren door met alle maatschappelijke geledingen - burgers, bedrijfsleven en belangengroepen - samen te werken bij het opstellen van onze Lokale Agenda 21. Wij onderschrijven de oproep in het Vijfde Milieuactie-programma van de Europese Unie, "Op weg naar duurzame ontwikkeling", volgens welke alle sectoren van de samenleving gezamenlijk verantwoordelijk zijn voor de uitvoering van het programma. Daarom zullen wij onze inspanningen baseren op samenwerking tussen alle betrok-kenen. Wij zullen ervoor zorgen dat alle burgers en belangengroepen toegang krijgen tot informatie en aan het lokale besluitvormingsproces kunnen deelnemen. Wij streven naar scholings- en opleidingsmogelijkheden op het gebied ! van duurzame ontwikkeling, niet alleen voor de bevolking in het algemeen, maar ook voor gekozen vertegenwoordigers en ambtenaren van de lokale overheden. "(integrale versie te lezen in het Groene Gordel Alternatief voor een Duurzaam Brugge) Zie ook : De duurzaamheidsprisma (people-planet-profit-participation) in Lokale Agenda 21 en het Klimaatverbond dat Brugge ondertekende. Zaterdag 24 mei vond in Oostkamp de plechtige opening plaats van het natuurreservaat 'de Warandeputten' (naast de groene Kanaalvinger Brugge - Gent ). Het is niet vanzelfsprekend dat Natuurpunt en de gemeente Oostkamp en de Vlaamse Overheid en de Administratie Water en Zeewegen duurzaam samenwerken. En toch het gebeurde ! Niet dat ze heiliger zijn in Oostkamp dan in Brugge; maar toch...Waarom kon het niet in Brugge met het Lappersfort langs hetzelfde kanaal ? Waarom is het stedelijk afbakeningsproces een gesloten communicatieproces in de achterkamertjes van de politiek ? Waarom werd de Brugse Mina-raad tot tweemaal toe genegeerd ivm. Lappersfort en Chartreuse ? Waarom komt de Brugse Gecoro-raad al meer dan een half jaar niet meer samen ? Waarom moeten de 'headquarters' absoluut midden de Groene Gordel ? Waarom zoveel verzuring en frustratie in Groen Brugge ? Waarom is inspraak hier terapie en poppenkast ipv. mede-kracht voor het stedelijk beleid ??? Waarom werd het Lappersfort bezet en waarom werd het ontruimd ? Was er tussen die twee uitersten geen open dialoog mogelijk ? Waarom blijft het maar duren ??? Hoop doet leven en een krachtig Lappersfort-signaal van de stad Brugge en/of de Vlaamse Overheid kan de broodnodige zuurstof zijn !! Laat ons stoppen met zeuren en het verleden achter ons laten en samen een nieuwe duurzame bladzijde schrijven in de Brugse kronieken ? Juridische context : Memorandum stRaten-generaal Dit memorandum is ondermeer gesteund op de principes van duurzame ontwikkeling zoals men die (wat een aantal juridische aspecten betreft) terugvindt in het Verdag van Aärhus van 25 juni 1998, dat onlangs door de verschillende Belgische overheden werd geratificeerd. (www.unece.org/env/pp/) In dit verdrag wordt immers duidelijk gesteld dat duurzame ontwikkeling enkel kan worden bereikt indien alle burgers op een volwaardige wijze bij deze ontwikkeling worden betrokken. Concreet moet de gewone bevolking dus meer rechten krijgen en moeten er aan de overheid meer plichten worden opgelegd. Memorandum over participatie & democratie aangeboden aan de nieuwe federale regering. In alle democratische landen wordt er voortdurend gestreefd naar een verfijning van de democratie. Zo stelt men nu meer en meer vast dat een goed functionerende democratie niet enkel afhangt van de verkozenen en de ambtenaren maar in grote mate ook van de medewerking van de gewone burgers. Om een dergelijke inbreng mogelijk te maken is het noodzakelijk om in de wetgeving ruime waarborgen te voorzien. Bovendien is het nodig de rechten en belangen van de burgers tegen mogelijke misbruiken van overheidsgezag te verzekeren. Deze waarborgen slaan zowel op de besluitvorming (preventieve rechtsbescherming) als op de bescherming nadat de bestuurshandeling is gesteld (curatieve rechtsbescherming). Zonder een dergelijke wettelijk vastgelegde bescherming kunnen de gewone burgers immers nooit echt wegen op de beslissingen. In de Belgische wetgeving ligt het controle- en initiatiefrecht nog steeds grotendeels bij de politiek (het primaat van de politiek). Dit heeft voor gevolg dat gewone burgers en verenigingen weinig of geen wettelijke middelen hebben om het beleid te beïnvloeden. Bovendien is de ambtenarij strikt hiërarchisch gestructureerd en wordt ze enkel politiek gecontroleerd. Dit systeem laat weinig ruimte voor vernieuwing. Ook de kwaliteitscontrole laat te wensen over: er is geen wettelijk gewaarborgde klachtenprocedure, officieel zijn er dan ook weinig of geen klachten en alles blijft bij het oude omdat het officieel allemaal goed gaat... De laatste jaren is er wel meer en meer kritiek gekomen op dit systeem (met wantrouwen tussen burger en politiek tot gevolg). In verschillende wetten werd getracht om de rechten van de burgers beter te waarborgen: handvest van de gebruiker van de openbare dienst, ombudsmannen, wet openbaarheid bestuur, procedure in kortgeding voor milieuverenigingen, mogelijkheid tot vragen stellen in het Vlaams parlement...Het gaat hier echter om zeer versnipperde wetgeving, die bovendien in de praktijk weinig bruikbaar blijkt bij gebrek aan efficiënte algemene waarborgen. Om hieraan te verhelpen dit voorstel van een aantal belangrijke wetsaanpassingen :
Concreet lijkt het aangewezen om een koninklijke commissaris aan te stellen, die snel en efficiënt te werk kan gaan. Hierbij kan nog opgemerkt worden dat één en ander, zeker wat milieuzaken betreft, dringend begint te worden. Door de ratificatie van het verdrag van Aärhus heeft België er zich immers toe verbonden om ervoor te zorgen dat zijn burgers toegang krijgen tot informatie, kunnen participeren en toegang krijgen tot betaalbare, onafhankelijke rechtbanken in milieuzaken. ( Een organisatie van stRaten-generaal vzw Straatego p/a Ballaarstraat 6, 2018 Antwerpen ) DE
communicatieraad als eerste aanzet... Al 20 jaar komt in Turnhout de Communicatieraad maandelijks bijeen. Zowel individuele bewoners als bewonersgroepen, politici en ambtenaren zitten erin. Het is bedoeld om communicatie in twee richtingen te laten verlopen, niet enkel van boven naar beneden. Om misverstanden te vermijden verbindt het Turnhoutse stadsbestuur zich ertoe alle projecten en plannen vroegtijdig aan de bevolking voor te leggen. Informatie en inspraak zijn er onlosmakelijk met elkaar verbonden, en er groeit een verstandhouding tussen burger en beleid. Niet alleen de beleidsvoorstellen komen ter tafel, maar evenzeer die van de burger. Hij of zij, jong en oud, denken en spreken mee. Deze communicatieraad - met een voorzitter van buitenaf - is een open vergadering. Na elke bijeenkomst blijft iedereen op de hoogte door middel van Nieuwsbrieven, Stadskrant en Website. Dat is een voorwaarde van vooruitgang in het communicatieproces. Waarover spreken bewoners? Vooral over hun directe leefomgeving, verkeer, ruimtelijke ordening, buurtsubsidies...Maar het gaat ook over de medeverantwoordelijkheid van de bewoners en over de beleidsaanpak. Heilige huisjes worden al eens afgebroken als die aanpak in vraag wordt gesteld; wat deze bijeenkomsten tot een democratisch instrument maakt. Eigenlijk lijkt dit op een demokratisch controleorgaan van onderuit, maar is geenszins een vervanging van de gemeenteraad. Agendapunten worden aan de Communicatieraad wel vooraf per telefoon, brief of mail meegedeeld, en bij de start van elke bijeenkomst worden die punten kort toegelicht. In zekere zin levert deze Communicatieraad voorbereidend werk voor de beslissingen die in de gemeenteraad - zo zou het toch moeten - finaal worden genomen. Een idee voor Brugge ? Mina-raden en Gecoro-commissies zijn een heel nuttig 'gesloten deur' - instrument; maar helaas is er veel te weinig of veel te laat terugkoppeling naar de achterban, de burger, de samenleving van waaruit zij uiteindelijk hun mandaat kregen. Om dit te verhelpen is de COMMUNICATIERAAD een waardevol instrument. Hierna volgen meer gegevens (met dank aan De Morgen-journalist Filip Rogiers die dit eerder al berichtte in de vrijdagse INTERCITY-bijlage van De Morgen) COMMUNICATIERAAD ALS MEDEKRACHT In Turnhout brengt men één keer per maand politici, ambtenaren en burgers rond de tafel om ' de stand van de stad' te bespreken. Dat doet de stad Turnhout al meer dan twintig jaar. 'De laatste jaren mag ik ons model op vele plaatsen gaan uitleggen' zegt bezieler en communicatie-ambtenaar Ben Verdick. 'De aversie van de politiek blijft echter zeer groot.' Dinsdagavond, een zaaltje in de Warande. Een veertigtal mensen wacht het begin van de vergadering af. Er wordt gemord omdat het stadscollege niet op het appèl is. Dat is in de geschiedenis van de communicatieraad een primeur. "Twee schepenen hebben zich verontschuldigd", zo trekt Jan Van Alsenoy de vergadering op gang. "Het is de eerste keer sinds ik deze communicatieraad voorzit, dat niemand van het stadsbestuur present is. Ik vind dit ongeoorloofd." Toch gaat de vergadering door. Je merkt aan alles dat de Turnhoutenaren bedreven zijn in de cultuur van het overleg. Er wordt niet door elkaar gepraat, en ook als er harde noten worden gekraakt, blijft de toon beleefd. Om Norbert De Batselier, voorzitter van het Vlaams Parlement, te parafraseren: een goed werkende democratie is altijd een beetje saai. Respect, daar draait het om. En gelijkwaardigheid. Niemand naait hier iemand een oor aan. Daarin is Turnhout een geval apart. Op vele andere plaatsen waar de bevolking inspraak of meespraak krijgt, loopt het juist spaak op een onevenwicht tussen de mensen rond de tafel. Meestal gaat het zo: de politiek nodigt de bevolking uit, de burgers mogen opmerkingen maken, maar iedereen voelt aan de ellebogen dat het er de politici vooral om te doen is hun al genomen beslissingen met zo weinig mogelijk aanpassingen door de volksvergadering te jagen. In Turnhout hebben de burgers niet het gevoel dat de vertegenwoordigers van de stad spelletjes zitten te spelen. Uniek is bijvoorbeeld hoe een ambtenaar hier elke maand een lijst geeft van de milieu- en bouwvergunningen. Alles met naam en toenaam. Om helemaal zeker te zijn van de onpartijdigheid doet Turnhout een beroep op een buitenstaander als voorzitter. Jan Van Alsenoy werkt voor de Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten (VVSG). De opdracht bestaat er niet in dossiers inhoudelijk te fileren, wel om de procedures op de voet te volgen. Verdick heeft altijd een lijst mee van wat er in de stad op stapel staat, wat gerealiseerd is en wat nog in uitvoering. "De stad is verplicht nieuwe dossiers hier voor te leggen", zegt Ben Verdick. "Dat staat nergens geschreven, maar het is een gewoonteplicht geworden." Het is een permanente oefenschool in heel concrete democratie, maar geen propaganda voor de politiek. "De gemeente moet er op zo'n communicatieraad niet uit naar voor komen als een goed geölied bedrijf? Want dat is het niet" , zegt Verdick. "In Turnhout heeft de traditie van medezeggenschap alle besturen overleefd", zegt Van Alsenoy. "En dat betekent toch wel iets. In het begin van de jaren zeventig had je de adviesraden. Daarna kwam de wakkere burger, kreeg je inspraak, hoorzittingen, openbare onderzoeken, de volksraadpleging. We zijn inmiddels al aan de vierde golf van inspraakmodellen toe, maar geen enkel model is zaligmakend. Ook de volksraadpleging niet, zelfs al zou ze bindend zijn." De belangstelling van andere steden en gemeenten voor het Turnhoutse 'model' is de afgelopen jaren gevoelig gestegen. "Er is interesse, maar ook veel aversie", zegt Verdick. "Het idee dat mensen zomaar met de deur in huis kunnen vallen, maakt vele politici bang." Toen vele 'nationale' politici zich halfweg de jaren negentig over het eigen bedrijf begonnen te bezinnen, waren ze het over één zaak roerend eens: het geloof in de Wetstraat staat of valt met de kwalititeit van de democratie in de Dorpsstraat. Sindsdien is over die lokale democratie al veel denk- en ook wel doewerk verricht. Naar een modernisering ervan, en alternatieve spelregels, wordt nog elke dag gezocht. Zo wil de Vlaamse regering het vragenuurtje in de gemeenteraad invoeren. Verdick: "De meeste acties op buurtniveau ontstaan vanuit problemen met de stad. Dat is een slechte zaak. Als het probleem opgelost raakt, zijn die buurtbewoners weer weg. Zo doe je niet aan stadsopbouw. En een bijkomend nadeel van al te geïsoleerde buurtwerking is dat sommigen zich in die verenigingen als kleine burgemeesters gaan gedragen. Met het vragenuurtje wordt het misschien weer ieder voor zich." (Filip Rogiers, Intercity De Morgen 22/12/2002) Het Groene Gordel Front in Brugge en Ommeland wil nog steeds een netwerk van mede-krachten worden. Bij deze opnieuw de uitgestoken groene gordel hand ! Omdat we er van uit gaan dat in elk van ons constructieve ideeën leven. Schrijf ze neer en laat ze ons en de burgemeester van de stad Brugge weten. Samen voor een "DUURZAAM Brugge" !!!
|